نقش یهود در جنگ احزاب (خندق)
و پیمان شكنی بنی قریظه
خبر حركت سپاه كفّار و مشركین از مكه به سمت مدینه به منظور جنگ با مسلمانان به رسول خدا رسید. آن حضرت فوراً فرمان بسیج صادر كرد و شورای دفاعی تشكیل داد. به پیشنهاد سلمان فارسی برای جلوگیری از پیشروی دشمن به داخل مدینه، اطراف شهر خندق عمیقی حفر شد. سپاه ده هزار نفری دشمن به فرماندهی ابوسفیان به نزدیك مدینه رسید و دور تا دور شهر را محاصره كرد. این محاصره حدود یك ماه طول كشید. آتش افروزان اصلی جنگ، یعنی سران یهود به تدریج فهمیدند كه طولانی شدن زمان محاصره مدینه و مرور زمان، سپاه كفر و شرك را دچار ضعف و قوای آن ها را فرسوده میكند و به تحلیل میبرد. به خصوص كه این جنگ در فصل سرما آغاز شده بود و كاهش تدریجی علوفه و خواربار روز به روز مشكل سپاه دشمن را بیشتر میكرد. لذا آن ها به این فكر افتادند كه از داخل شهر مدینه به مسلمانان ضربه وارد كنند. به این ترتیب در صدد برآمدند تا از یهود بنی قریظه كه در داخل مدینه زندگی میكردند كمك بگیرند. یهودیان بنی قریظه كه از قبل با پیامبر اسلام و مسلمانان پیمان صلح بسته بودند در آن شهر در كمال آسایش و آرامش زندگی میكردند. حی بن اخطب یكی از سران یهود بنیالنظیر و از آتش افروزان این جنگ، پس از همفكری و هماهنگی با ابوسفیان، به هر طریقی خود را به قلعه یهودیان بنیقریظه در مدینه رساند. بعضی سران یهود بنیقریظه از جمله كعب بن اسد كه رئیس این قبیله نیز بود، ابتدا روی خوش نشان نداد و با او مخالفت كرد. امّا اصرار و سماجت و پافشاری حیّی بن اخطب، كعب بن اسد را تحریك و وسوسه كرد. كعب دستور داد در را برای ورود حیّی بن اخطب باز كنند. حیّی بن اخطب پس از شرح طرح ها و نقشه ها وعدههای گوناگونی به كعب داد و برای اطمینان بیشتر با او پیمان وفاداری بست و متعهد شد كه حتی در صورت شكست سپاه كفّار و مشركین و پیروزی مسلمانان، در كنار كعب بماند و با او همراه باشد. به این ترتیب كعب بن اسد رئیس و رهبر یهود بنیقریظه پیمان خود را با رسول خدا و مسلمانان شكست و آمادگی خود را برای همكاری با سپاه كفّار و مشركین كه مدینه را محاصره كرده بودند، اعلام كرد. حیّی بن اخطب از او خواست عهدنامهای را كه میان یهودیان بنیقریظه با پیامبر اسلام و مسلمانان بسته شده بود بیاورند تا آن را پاره كند. او سپس به میان یهودیان بنیقریظه رفت و لغو پیمان صلح یهود مدینه را با پیامبر اسلام اعلام كرد. بعضی از یهودیها با شنیدن این خبر دچار ترس و وحشت شدند و زمزمه مخالفت سردادند. آن ها میترسیدند كه اگر مسلمانان پیروز شوند، آن ها باید سزای خیانت و توطئه خود را ببینند. امّا این زمزمه ها هیچ تأثیری در تصمیم رهبران و سران یهود مبنی بر عهدشكنی در قبال رسول خدا و مسلمانان و اعلام همبستگی و همكاری با سپاه كفّار و مشركین نداشت.
در بعضی منابع تاریخی آمده است كه نمایندگانی از سوی پیامبر اسلام برای كسب خبر در این باره به نزد كعب بن اسد رفتند. نمایندگان مسلمان با یادآوری عملكرد و سرگذشت سوء یهود بنی قینقاغ و بنیالنضیر درصدد برآمدند تا كعب را از تصمیم خیانت بارش منصرف كنند. امّا او با اشاره به بند كفش خود گفت كه من پیمان با ]حضرت[ محمّد(ص) و مسلمانان را مانند این بند گسستهام و شروع كرد به ناسزاگویی و فحاشی به نمایندگان رسول خدا. كعب بن اسد و دیگر سران یهود با گستاخی تمام نه تنها علیه نمایندگان مسلمان فحاشی كردند، بلكه به طور صریح و قاطع پیمان شكنی خود را آشكار و آمادگی و تصمیم خود را برای همكاری با سپاه كفّار و مشركین در جنگ با مسلمانان اعلام كردند.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. برای کسب اطلاعات بیشتر، مراجعه شود به:
زندگانی حضرت محمد (ص)، سیدهاشم رسولی محلاتی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
– پیامبری و جهاد؛ جلال الدین فارسی؛ جلد دوم؛ مؤسسه انجام کتاب.
– زندگانی حضرت محمد (ص)؛ تألیف حاج شیخ عباس قمی؛ مؤسسه مطبوعاتی حسینی.
– فروغ ابدیت؛ آیت الله جعفر سبحانی؛ ج دوم؛ چاپ پانزدهم.
زندگانی محمد (ص) پیامبر اسلام؛ ترجمه سیره النبویه؛ تألیف ابن هشام؛ ترجمه سیدهاشم رسولی محلاتی؛ جلد دوم؛ کتابفروشی اسلامیه.
– تاریخ پیامبر اسلام؛ دکتر محمدابراهیم آیتی؛ تجدیدنظر و اضافات؛ دکتر ابوالقاسم گرجی؛ چاپ دانشگاه تهران.
ثبت دیدگاه