طبق اصل 115 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، یکی از شرایط رئیس جمهور این است که باید «ایرانی الاصل و تابع ایران» باشد.
برهمین اساس، حضرت امام خمینی (س) در دی ماه 1358، طی نامه ای به مدرّسین حوزه علمیه قم، مانع نامزدی آقای جلالالدّین فارسی در انتخابات ریاست جمهوری آن دوره شد. امام عزیز در نامه خود نوشته بود: «جناب آقای جلالالدّین فارسی با آن که شخص شایسته ای است، لکن ایرانی الاصل نیستند؛ آقایان مدرّسین قم این مطلب را اعلام کنند. ایشان نمی توانند رئیس جمهور شوند؛ خود ایشان هم بنا شد انصراف خود را اعلام کنند.»
گفتنی است؛ آقای جلالالدّین فارسی در سال 1312 شمسی در مشهد مقدس متولد شده بود. پدر ایشان، مرحوم محمّدعلی، اواخر دوره ی قاجار، پس از سال ها زندگی، از هرات به مشهد مهاجرت کرده بودند. طبق روایت تاریخی موجود، این خانواده ایرانی تبار بودند. هرات در دوره ی قاجار با توطئه و دسیسه انگلیس و خیانت محمّدشاه قاجار و سپس پسرش ناصرالدین شاه از تملک و تابعیت ایران خارج گردید و پس از این، این خانواده به مشهد مهاجرت کردند. البتّه هیچ کدام از آن چه گفته شد از دید و منظر امامِ حکیم پنهان نبود؛ با این حال، آن فرزانه ی عاقبت اندیش و دورنگر دوران، برای پیش گیری از هرگونه شبهه و یا شائبه ای (ولو در آینده تاریخ انقلاب اسلامی)، چنین حکم بسیار مهم و قطعی را صادر فرمودند. با توجه به این استنباط، تفسیر و و داوری حضرت امام، سؤال این است که اگر فردی از نامزدهای فعلی ریاست جمهوری، خارج از ایران متولد شده باشد ـ طبق قانون فرق نمی کند در کانادا، استرالیا، آمریکا و انگلستان به دنیا آمده باشد یا در افغانستان و عراق ـ آیا براساس اجتهاد و مبانی حکم حکومتی حضرت امام خمینی (س) چنین فردی می تواند نامزد ریاست جمهوری اسلامی ایران شود و بر این پست مهم تکیه بزند؛ مثل آقای دکتر علی لاریجانی که در ایران متولد نشده اند؟
به بیانی دیگر، اگر در آینده، خانواده ای پس از سی یا چهل سال اقامت و سکونت در یکی از کشورها، به ایران برگردد و فرزند این خانواده ـ که در این بازه ی زمانی در خارج از ایران متولد شده ـ بخواهد نامزد پست ریاست جمهوری اسلامی ایران شود، طبق مبانی حکم حکومتی حضرت امام خمینی، قانون چگونه باید درباره ی او تصمیم گیری کند؟
محمّدتقی تقیپور
پژوهشگر حوزه علوم سیاسی و تاریخ
ثبت دیدگاه