نامه هاى ستايش آميز و فريبكارانه مأموران و كانون هاى صهيونيستى چنان مقامات بلندپايه دولت شاهنشاهى را سحر مى كرد و به وجد مى آورد كه براى خوش خدمتى از هيچ مساعدتى دريغ نمى كردند. تصويب نامه هيأت وزيران دولت شاهنشاهى مورخ 12/5/1334 درباره معافيت يهوديان ايرانى عازم به فلسطين از پرداخت عوارض گذرنامه تنها يك نمونه از اين خوش خدمتى هاى سلطنت پهلوى به آستان صهيونيسم جهانى است:
هيأت وزيران در جلسه مورخ 11/5/34[13] به پيشنهاد شماره 6080/س 34642-1/5/1334 وزارت كشور درباره معافيت عوارض گذرنامه يهوديان ايرانى بى بضاعت [![ كه به وسيله آژانس يهود قصد مهاجرت به فلسطين را دارند، موارد زير را تصويب نمودند:
ماده 1– استرداد سپرده آژانس يهود كه به طور وديعه به عنوان عوارض گذرنامه كليميان بى بضاعت در بانك ملى و صندوق اداره گذرنامه شهربانى قبلاً پرداخته، بلامانع است.
ماده 2- كليميان بى بضاعت ايرانى كه قصد مهاجرت به فلسطين را دارند از تاريخ تصويب اين طرح از پرداخت عوارض مقرر در تصويبنامه شماره 7452 مورخ 8/4/33[13] معاف مى باشند […].
آژانس يهود طى حدود 35 سال فعاليت رسمى و علنى در ايران توانست ضمن نفوذ و تأثيرگذارى بر شمارى از كانون هاى فعال داخلى و جلب همكارى آنها، ده ها هزار يهودى ايرانى و غيرايرانى را به فلسطين اشغالى منتقل كند. با اين وصف آژانس جهانى يهود، به دليل برخى ناكامى ها، در مقاطع مختلف از طريق تغيير و تعويض رؤساى آژانس يهود ايران سعى در افزايش و گسترش فعاليت ها و اقدامات اين تشكيلات داشت. صهيونيست هايى كه در ايران سمت رياست آژانس يهود را به عهده داشتند عبارت بودند از: يوسف بن نيسان، حييم صادوق، داخور، ناس، لبانون، مناخيم الدار، مردخاى زر، اسحاق تبيان و…
آژانس جهانى يهود ضمن كنترل و هدايت عمليات آژانس يهود ايران، و نظارت كامل بر عملكرد آن، مع الوصف هر از چند گاهى با اعزام مأموران و فرستادگان ويژه و رؤسا و مقامات درجه اول آن تشكيلات، سعى در بررسى و ارزيابى فعاليت اين كانون صهيونيستى در جامعه ايران داشت. اين موضوع ميزان اهميت حضور و نفوذ صهيونيست ها و اهداف و مطامع محافل صهيونى را در ايران نشان مى دهد.
اگرچه فعاليت آژانس يهود ايران حول محور جذب و انتقال يهود به فلسطين اشغالى بود، اما واقعيت ها نشان مى دهد كه اين تشكيلات در زمينه هاى مختلف سياسى، اطلاعاتى، اقتصادى و فرهنگى نيز اقدامات دامنه دار و گسترده اى در مناطق مختلف ايران، بهويژه مناطق يهودى نشين داشت و ايجاد شركت هاى اقتصادى و تجارى چند منظوره با اهداف مختلف، نشانگر اهداف متعدد اين سازمان صهيونيستى در ايران بود.
به هر روى، آژانس يهود ايران تا سال 1357، يعنى تا سقوط سلطنت پهلوى، ده ها هزار يهودى ايرانى، افغانى، هندى، عراقى و نيز شماري از يهوديان آسياي ميانه را به فلسطين اشغالى انتقال داد. اين آژانس از ايران به عنوان ايستگاه انتقال يهوديان كشورهاى همجوار استفاده مىكرد.
روزنامه اسرائيلى جروزالمپست در دسامبر 1970م/1349ش، آمار يهوديانى را كه تا سال 1966/1345 به فلسطين منتقل شده بودند، 53000 نفر اعلام كرد. به ادعاى اين نشريه تا سال 1968م/1347 ش، قريب به 55 هزار يهودى ايرانى از سوى آژانس يهود به فلسطين اشغالى انتقال يافته بودند.
منابع رسمى دولت شاهنشاهى در اوايل سال 1349ش/1970م، رقم يهوديان ايرانى انتقال يافته به فلسطين را، حدود 80 هزار نفر اعلام كردند. رسانه ها و منابع صهيونيستى در سال هاى اخير مدعى شده اند كه: تا سال 1948 (تأسيس اسرائيل) [1327ش]، طبق آمار غيررسمى، در حدود 20 هزار (طبق منابعى ديگر 30 هزار) يهودى ايرانى در اسرائيل، اغلب اورشليم و تل آويو، مشغول كار و زندگى بودند ـ ولى طبق آمار رسمى، جمعيت يهوديان ايرانى در اسرائيل، در اين موقع، كمتر از 5 هزار نفر قيد گرديده، و اين نشان مى دهد كه بيشتر يهوديان ايرانى به صورت غيرقانونى از طريق سرحدات سوريه و لبنان وارد آن سرزمين شده و در آن سكنى گزيده بودند. تا اين زمان [1997م/1376ش[ جمعيت يهوديانى كه ممكن است خود را از لحاظ خانوادگى به نحوى با ايران و ايرانى وابسته بدانند باز هم به صورت تخمينى، كمتر از 150هزار نفر است. طبق اسناد رسمى دولت اسرائيل، تا استقرار جمهورى اسلامى در ايران، تعداد يهوديان ايرانى ساكن اسرائيل به 500/114 نفر بالغ مىشد كه از اين شمار، محل تولد 52 هزار نفر آنان در شناسنامه «ايران» قيد شده است. منابع صهيونيستي طي سال هاي اخير ادعا كرده اند: از شروع انقلاب اسلامى تا پايان سال 1996 [1375ش]، تعداد 664/18 نفر يهودى از ايران به اسرائيل آمده اند.
جز آليانس و آژانس يهود، سازمان ها و انجمن هاى كاملاً غيرايرانى ديگرى نيز در ايران تأسيس شده بود كه «انجمن فرهنگى اوتصرهتورا» از جمله آن ها بود. اين انجمن در سال 1324 شمسى تأسيس و فعاليت خود را آغاز و اهداف خود را فرهنگى و آموزشى اعلام كرد. در يكى از منابع يهودى در اين باره چنين اشاره شده است:
در سال 1324 شمسى شادروان راب اسحق مئيرلوى از طرف ربانوت اعظم اسرائيل به ايران آمد تا براى يهوديانى كه از چنگ نازى هاى آلمان گريخته بودند و در شهرهاى روسيه بسر مىبردند، بسته هاى خوراك، لباس، دارو و ساير وسايل زندگى بفرستد. او متوجه مى شود كه سطح معلومات يهوديان ايران در زمينه زبان عبرى و علوم دينى، بسيار پايين است. راب لوى با كمك زنده ياد كهن صدق و با اعانه اى كه از شخصيت فرهنگ دوست معروف يهودى آمريكايى به نام اسحق شالوم در نيويورك گرفت اوتصرهتورا را تأسيس كرد كه قسمت بودجه آن را مؤسسه آمريكن جوينت تأمين مىكرد. راب لوى كه با اسحق شالوم تماس دائم داشت، شعبه اوتصرهتورا را در ايران افتتاح كرد و با بودجه اى كه مرتب [از آمريكا] دريافت مى كرد ـ با همراهى زنده ياد سليمان كهن صدق ـ چندين باب مدرسه رسمى و كلاس هاى درس عبرى در تهران و شهرستان هاى آبادان، اراك، ازنا، بابل، بوشهر، بوكان، تكاب، خمين، خوانسار، رشت، رضائيه [اروميه]، رفسنجان، زرقان، سقز، شاهين دژ، شيراز، كرمان، گلپايگان، مشهد، مياندوآب، نوبندگان و… تأسيس كرد. در مدارسى كه آليانس ايسرائيليت در تهران و شهرستان هاى اصفهان، بروجرد، تويسركان، سنندج، كاشان، كرمانشاه، دماوند و يزد داشت، تدريس زبان عبرى و علوم دينى به عهده معلمين اوتصرهتورا بود. مهاجرت دسته جمعى يهوديان اكثر شهرهاى كوچك ايران به اسرائيل يا تهران باعث شد كه تعدادى از مدارس اوتصرهتورا و آليانس در بيش از
بيست نقطه ايران تعطيل گردد.
البته چنين ادعايى چندان معتبر و قابل استناد نيست زيرا با توجه به فراوانى و گسترش مدارس يهودى در مناطق يهودى نشين ايران و بهخصوص، تلاش همه جانبه آموزشگاه هاى آليانس، ايجاد يك انجمن صرفا فرهنگى و آموزشى چندان قابل توجيه نمى تواند باشد.
محمدتقی تقی پور
پاورقی
1- روابط ايران و اسرائيل، به روايت اسناد نخست وزيرى؛ اداره كل آرشيو و اسناد و موزه ـ رياست جمهورى؛ سند شماره 15.
2- آمنون نتصر؛
3- يهوديان ايرانى در تاريخ معاصر، ج اول.
ثبت دیدگاه