پس از اعلام تأسيس اسرائيل، سازمان ها و مؤسسات اسرائيلى و صهيونيستى در ايران نيز فعاليت خود را بهطور رسمى و بعضا علنى، يكى پس از ديگرى افزايش و گسترش دادند «آليانس اسرائيليت اونيورسال» يا «اتحاديه جهاني اسرائيلي» از زمان قاجار فعاليت خود را به طور رسمي در ايران آغاز كرده بود. از اين سازمان به عنوان مادر و منشأ تشكل هاي صهيوني ايران ياد كرده است. پس از «اتحاديه جهانى اسرائيلى»، «آژانس يهود» با نام عبرى «سخنوت» در ايران را مى توان فعال ترين و تأثيرگذارترين سازمان صهيونيستى در اين كشور برشمرد.
آژانس جهانى يهود چند سال پس از برگزارى اولين كنگره جهانى صهيونيسم در 1897م/1276ش، تأسيس شد. مأموريت اصلى و تشكيلاتى اين آژانس جذب و جمع آورى و انتقال يهود از اطراف و اكناف جهان به فلسطين اشغالى و اسكان آن ها در آن سرزمين است كه اكنون نيز به طور مستمر و پىگير در اين مسير مشغول فعاليت در جهان است. آژانس يهود را بازوى اصلى و عملياتى سازمان جهانى صهيونيسم گفته اند.
برخى مدارك حاكى از آن است كه آژانس يهود چند سال قبل از تأسيس اسرائيل در ايران فعاليت داشته است. بنابراين، موجوديت آژانس يهود شعبه ايران به عنوان يك سازمان صهيونيستى غيرايرانى به سال 1943م/1322شمسى برمى گردد.
آژانس يهود با آگاهى و موافقت دستگاه حاكم شاهنشاهى، بى هيچ محدوديت و مانعى در تمامى مناطق يهودى نشين ايران به فعاليت مشغول بود. اين آژانس نه فقط خود بهطور مستقل در زمينه جلب و جمع آورى يهود ايران و برخى كشورهاى همجوار از طريق اين سرزمين و سپس انتقال و اسكان آن ها در فلسطين اشغالى اقدام و عمل مى كرد، بلكه از طريق نفوذى كه اين تشكيلات در بسيارى از كانون و انجمن هاى يهودى و يا صهيونيستى داخل كشور داشت، از تمامى آن ها به عنوان وسيله و ابزار در مسير مقاصد خود بهره بردارى مى كرد. به گونه اى كه بيشتر كانون ها و مؤسسات مزبور، تعقيب و اجراى برنامه ها و اهداف آژانس يهود را جزو دستور كار و فعاليت خود تلقى مى كردند و از اين زاويه ارتباط تشكيلاتى مستمرى با آژانس يهود داشتند.
اسناد و مدارك به جا مانده از آن دوران نشان مى دهد كه حتى، سال ها قبل از حضور علنى و رسمى اين سازمان صهيونيستى، كانون ها و عناصرى، مأموريت آژانس يهود را در ايران به عهده داشته و مقاصد آن را در اين كشور تعقيب مىكرده اند. سندى كه تاريخ آن به 13 سال قبل از تشكيل رژيم صهيونيستى برمى گردد، نشان مى دهد كه سازمان ها و عناصرى براى جذب و انتقال يهودى هاى ايران به فلسطين تلاش و اقدام مى كردند. اين سند، نامه گلايه آميز حاج محمد امين الحسينى مفتى و رئيس مجلس اعلى اسلامى فلسطين به كنسولگرى شاهنشاهى ايران در فلسطين در سال 1314ش، است كه در بخشى از آن چنين مى خوانيم:
سپس توجه شما را بهطور خاصى به كوشش هاى جدى جمعيت هاى سياسى صهيونى كه براى تشويق مهاجرت يهودى هاى ايران و اسكان آن ها در فلسطين [اقدام] مى نمايند، جلب مى نمايم. چه به واسطه تبليغات و تشويقات مزبور عده غيركمى [كم نيستند] از يهودى هاى ايران خود با خانواده هاى خود از طريق مجاز و غيرمجاز از راه عراق و غيره شروع به آمدن به فلسطين گذارده اند كه البته ضرر بزرگى به فلسطين اسلامى كه صهيونى ها طمع دارند آن را يك مملكت يهودى قرار دهند وارد مى آورد. ما توجه شما را به اين مسأله مهم جلب نموده و خواهشمنديم كه دولت عليه خود را بدان معطوف بفرماييد و اميدواريم كه در آينده مانند گذشته مورد عطف توجه و كمك و مساعدت اين دولت عظيم الشأن اسلامى قرار گيريم كه اثرات كمك و مساعدت مزبور در منع مهاجرت يهود ايرانى به فلسطين عيان گردد. مانند بسيارى از دول اسلامى كه در اين ممانعت براى صيانت اولين قبلهگاه (قبل از مكه) و سومين حرمين شريفين (بعد از مكه و مدينه) از طغيان مهاجرت يهود شركت نمودند […].
رئيس مجلس اعلى اسلامى در فلسطين، امضا (حاج محمد امين الحسينى).(1)
برنامه ها و اقدامات آژانس يهود در ايران نيز همواره با موافقت، مساعى و همكارى مقامات دولتى و دستگاه حاكم شاهنشاهى همراه بود.
يوسف بن نيسان رئيس وقت آژانس يهود ايران در بخشى از يك پيام خود به مناسبت عيد پسح، در اين باره چنين ياد مى كند:
از فرصت استفاده نموده، به نام سخنوت مراتب قدردانى و سپاسگزارى خود را نسبت به اولياى محترم دولت كه پيوسته مساعدت و همراهى آن ها در وظيفه بشردوستانه اين مؤسسه شامل حال ما است تقديم نموده اضافه كنم كه تاريخ يهود هيچ گاه اين مساعدت هاى پرقيمت را فراموش نخواهد كرد.(2)
نمونه ديگر ستايش نامه آژانس يهود خطاب به وزارت امور خارجه ايران در 24 تير ماه 1330 چنين است:
وزارت محترم امور خارجه كشور شاهنشاهى
بخش مهاجرت آژانس يهود در ايران خود را موظف مى داند مجددا از آن مقام محترم به خاطر كمك هاى جوانمردانه و روح بشردوستى قابل ستايشى كه درباره امور مربوط به پناهندگان [يهودى] عراقى درباره آن ها روا داشته اند صميمانه تشكر نمايد. اولياء محترم آن وزارتخانه حقيقتاً نهايت مساعدت و همراهى را با گذشت و سخاوتمندى كه خاصه ايرانيان است درباره اين اشخاص مبذول داشته و در راهنمايى و كمك به پناهندگان عراقى كه به عنوان ترانزيت از ايران عبور مى كنند و همچنين درباره يهوديان ايرانى كه به ملاحظات مذهبى به اماكن مقدس [فلسطين] مسافرت مى نمايند، حقا كه شيوه ديرينه ايرانيان باستانى و كورش كبير [را] ادامه داده اند. …
ى. [يهودا] داتنر [امضا]
رئيس مهاجرت آژانس يهود در ايران ـ تهران(3)
محمدتقی تقی پور
پاورقی
————————————–
1- تاريخ 31/12/35[19] / [19-9/10/1314 ه . ش]؛ مندرج در: اسناد مهاجرت يهوديان ايران به فلسطين؛ مرضيه يزداني، سازمان اسناد ملي ايران، صص 38-39.
2 – عالم يهود؛ شماره 17-18؛ 16 فروردين 1334/6 آوريل 1955.
3- اسناد مهاجرت يهوديان ايران به فلسطين؛ صص 202-203
ثبت دیدگاه